Je krijgt een VAR-WUO (ook wel VAR-winst genoemd) als jouw inkomsten door de Belastingdienst als Winst uit Onderneming (WUO) wordt gezien.

De meeste freelancers streven ernaar een VAR-WUO te krijgen. De VAR-WUO geeft je opdrachtgever namelijk zekerheid dat hij geen loonbelasting en premie volksverzekeringen hoeft in te houden. Opdrachtgevers die een klus willen uitbesteden zonder gedoe met salarisadministratie en inhoudingen, stellen een VAR-WUO daarom vaak als voorwaarde. Als freelancer wil je die opdrachtgevers kunnen binnenhalen. Bovendien wil je niet dat er premie voor werknemersverzekeringen wordt ingehouden, want je kunt toch geen aanspraak maken op de bijbehorende uitkeringen (de premie voor de overige volksverzekeringen betaal je zelf via de inkomstenbelasting).

Het zelfstandig ondernemerschap voor de inkomstenbelasting geeft recht op allerlei extra aftrekposten. Een VAR-WUO biedt echter geen garantie op deze ondernemersaftrek. Dat heeft verschillende redenen:

• De VAR-aanvraag wordt op basis van verwachtingen voorafgaand aan een belastingjaar beoordeeld, de aangifte inkomstenbelasting gaat op basis van de feiten na afloop van het jaar (zie ook onder bronnen: EZ1).  
• Daarnaast geldt een VAR slechts voor een bepaald soort werkzaamheden, terwijl je aangifte al je werkzaamheden als ondernemer omvat.
• Voor de VAR-WUO gelden deels andere criteria bijvoorbeeld over het aantal gewerkte uren (zie de handleiding VAR-aanvraag) dan voor de ondernemersaftrek (het urencriterium).

In tegenstelling tot wat weleens wordt beweerd, is het voordeel van de VAR-WUO dus niet dat hij recht geeft op ondernemersaftrek, maar dat hij opdrachtgevers zekerheid geeft over de inhoudingen.

Beoordeling van de VAR-aanvraag

"Het idee dat je als zelfstandige verplicht bent om meer dan drie opdrachtgevers per jaar te hebben is hardnekkig en berust op een misverstand. Voor het verkrijgen van de VAR is de arbeidsrelatie die de ZZP-er heeft met de opdrachtgever doorslaggevend en niet het aantal opdrachtgevers. Wel zijn de feiten en omstandigheden belangrijk voor de toetsing van die arbeidsrelatie. Onderdeel daarvan kan het aantal opdrachtgevers zijn, maar alleen het aantal opdrachtgevers is niet doorslaggevend."
Bron: EZ2

Om te bepalen of je een ondernemer bent en niet werkt in een dienstbetrekking, let de Belastingdienst vooral op de volgende punten:

• Het aantal opdrachtgevers. In de meeste branches zit je aan de veilige kant met drie of meer opdrachtgevers. In sommige branches (bijvoorbeeld interim-managers) kun je ook met minder opdrachtgevers als ondernemer worden gezien.
• Er is geen gezagsverhouding tussen jou en je opdrachtgever. Als je bijvoorbeeld vrij bent in de manier waarop je de opdracht uitvoert (bijvoorbeeld wat betreft de indeling van je werkuren), pleit dit voor je ondernemerschap.
• Je presenteert je als ondernemer, bijvoorbeeld door een website, visitekaartjes, eigen briefpapier.
• Je steekt voldoende tijd in je zaak. Als je minder dan 200 uur in je zaak steekt, zul je niet in aanmerking komen voor een VAR WUO. Bij 200 tot 700 uur, dan hangt het ervan af of je in alle andere opzichten wel een ondernemer bent. Steek je meer dan 700 uur in je zaak, is dat een sterke aanwijzing dat je inderdaad voor een VAR WUO in aanmerking komt. Als je later in het jaar begint, bijvoorbeeld in oktober, zul je vaak geen VAR WUO krijgen, omdat je daarvoor niet voldoende uren kunt maken.

Bij het beoordelen van deze punten let de Belastingdienst op hun samenhang en of ze relevant zijn voor je werkzaamheden. In de handleiding invullen VAR-formulier wordt uitgelegd hoe de verschillende elementen worden geïnterpreteerd en welke antwoorden tot een VAR-WUO leiden.

Gevolgen van de VAR-WUO

Als je een VAR-WUO hebt, dan wordt voor jou geen premie werknemersverzekeringen afgedragen. Je bent dus niet verzekerd voor de inkomensrisico’s van ziekte, arbeidsongeschiktheid of werkloosheid en kunt geen aanspraak maken op een uitkering.

Verder betaal je als ondernemer -via je aangifte inkomstenbelasting- belasting over je inkomsten en verstuur je facturen voor je werkzaamheden. Daarnaast ben je verplicht een administratie  bij te houden en deze zeven jaar te bewaren, met daarin onder andere kopieën van de facturen die je verstuurt en ontvangt. Hoewel de btw los staat van de inkomstenbelasting, betekent een VAR-WUO in de praktijk vrijwel altijd dat je btw-plichtig bent.

Voorwaarden voor het gebruik van de VAR-WUO

Een opdrachtgever hoeft op vertoon van de VAR-WUO geen loonheffing en premies werknemersverzekeringen in te houden, mits is voldaan aan de volgende voorwaarden:

• De werkzaamheden komen overeen met de werkzaamheden die in de VAR zijn vermeld.
  Het is dus belangrijk dat je een goede omschrijving invult op de VAR-aanvraag.
• De werkzaamheden worden binnen de geldigheidsduur van de VAR verricht.
  Het is dus belangrijk dat je jaarlijks een nieuwe VAR aanvraagt.
• Je opdrachtgever stelt jouw identiteit vast en bewaart een fotokopie van een geldig identiteitsbewijs (geen rijbewijs) en van jouw VAR in zijn administratie.
  Je kunt je opdrachtgever helpen door standaard een fotokopie van je VAR en paspoort mee te nemen of op te sturen. Officieel moet je je paspoort laten zien, maar in de praktijk vragen opdrachtgevers slechts om een kopie.

Onjuist gebruik van de VAR

Het kan zijn dat je inkomsten anders moeten worden beoordeeld dan waarvan bij de afgifte van de VAR is uitgegaan. Dan kan de Belastingdienst de verklaring herzien of bij een hernieuwde aanvraag een andere VAR afgeven. Bij een herziening van de VAR ben jij als opdrachtnemer verplicht je opdrachtgever hiervan op de hoogte te stellen. Als de Belastingdienst constateert dat voor een bepaalde opdracht een niet-geldige VAR is gebruikt of wanneer een VAR is gebruikt voor andere werkzaamheden dan vermeldt op de VAR of wanneer de VAR is vervalst, zal een inhoudelijke beoordeling plaatsvinden.

Is er toch sprake van een dienstbetrekking, dan vindt er een naheffing plaats van loonheffing en premies werknemersverzekeringen. Ook kun je een boete krijgen.

Bronnen

• EZ1: "Een VAR heeft geen gevolgen voor de beoordeling van de aangifte inkomstenbelasting", Kabinetsbrief zelfstandig ondernemerschap d.d. 17 december 2007 van staatssecretaris Heemskerk (EZ).
• EZ2: Zelfstandigen Zonder Personeel en Zonder Hinderlijke Regels, ministerie van Economische Zaken, 22 januari 2009.

Adviseur: RAAD Amsterdam

Auteur: Marieke van Oosterhout