Als je jezelf freelancer noemt, wil dat nog niet zeggen dat je door de Belastingdienst ook daadwerkelijk als zelfstandig ondernemer wordt gezien. Voor jou en je opdrachtgever is het belangrijk om vóór het aangaan van een overeenkomst te weten of er sprake is van zelfstandig ondernemerschap of van een dienstverband. Hiervoor kun je een Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) aanvragen bij de Belastingdienst. Daarvoor moet je een formulier invullen met een groot aantal vragen over je zaak. Lancelots loodst je daar doorheen met onze speciale VAR-handleiding.

Een VAR is geldig tot het einde van het jaar van afgifte. De geldigheidstermijn gaat in aan het begin van het kalenderjaar. Een nieuwe verklaring voor het volgende jaar kun je aanvragen vanaf 1 september van het lopende jaar. Heb je de afgelopen drie jaar ook een VAR aangevraagd en gekregen voor steeds hetzelfde werk onder dezelfde omstandigheden? En is je VAR in de tussentijd niet herzien door de Belastingdienst? Dan krijg je hem voor alle volgende kalenderjaren automatisch toegestuurd. Uiterlijk half september van het lopende jaar valt hij in de bus. Als je werkzaamheden of je omstandigheden in de tussentijd veranderd zijn moet je dat zelf aangeven bij de fiscus. Je moet dan ook voor de volgende drie jaar weer zelf een VAR aanvragen.

Wanneer krijg je welke VAR?

Er zijn vier soorten VAR, maar met name de VAR-WUO en de VAR-ROW zijn op freelancers van toepassing:

• VAR Winst Uit Onderneming (VAR-WUO): je bent ondernemer voor de inkomstenbelasting. De meeste freelancers streven ernaar een VAR-WUO te krijgen. De VAR-WUO geeft je opdrachtgever namelijk zekerheid dat hij geen loonbelasting en premie volksverzekeringen hoeft in te houden.
• VAR Resultaat uit Overige Werkzaamheden (VAR-ROW): je bent zelfstandige, maar je hebt niet de fiscale status van een ondernemer voor de inkomstenbelasting.
• VAR-Loon: je inkomsten behoren tot loon uit dienstbetrekking.
• VAR Directeur-Grootaandeelhouder (VAR-DGA): je inkomsten zijn voor rekening en risico van een vennootschap.

Krijg je een ander soort VAR dan je had verwacht, dan kun je altijd bezwaar aantekenen bij de Belastingdienst. Bezwaar aantekenen is mogelijk binnen zes weken na dagtekening van de brief.

Het aanvragen van een VAR is niet verplicht, maar opdrachtgevers kunnen erom vragen. Om die opdrachtgevers binnen te kunnen halen is het verstandig op voorhand een VAR aan te vragen.

Bemiddeling of detachering?

Sommige freelancers werken via 'bureaus' voor eindklanten. Het werken via zo'n bureau kan grote gevolgen hebben voor je VAR en de beoordeling van je ondernemerschap door de belastingdienst. Er wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen bemiddeling en detachering. Wat zijn precies de verschillen tussen bemiddelingsbureaus en detacheringsbureaus?

Geeft een VAR zekerheid?

Sinds een wetswijziging van 1 januari 2005 is de VAR bindend – de Belastingdienst komt niet meer terug op een eerder besluit. Het belang van de VAR is daarmee groter geworden. Nu de VAR de opdrachtgever dus definitief uitsluitsel geeft over je status, zal deze raar opkijken als je er geen hebt. Opdrachtgevers worden ook vaker gecontroleerd of de freelancers die ze inhuren in het bezit zijn van een VAR.